تبليغاتX
" غزل واره "
 

"در بند كردن رنگين كمان "

 

              در بند كردن رنگين كمان

 

 غادة السمان شاعر و نويسنده‌ى معاصر عرب است كه در دمشق از پدر و مادرى سورى

 زاده  شد. او از پركارترين زنان اهل قلم و آگاه ترين افراد به مسايل زنان عرب است.

   درخشش   او در عرصه‌ى شعر و داستان‌نويسى ممتاز است 

 و آثارش‏ به اكثر زبان‌هاى دنيا ترجمه شده است.

 مجموعه شعر "در بند كردن رنگين كمان" سروده‌ى غادة‌السمان، با انتخاب و ترجمه‌ى

 "عبدالحسين فرزاد" با چاپ اول خود در 3000 جلد در سال 1368 توسط نشر چشمه به

      بازار  كتاب ايران راه گشود.

 غادة السمان در نامه‌اى كه در اكتبر1998 از پاريس‏ به عبدالحسين فرزاد مترجم نوشته است،

      خود را اين گونه معرفى مى‌كند:

"... پدرم، مرحوم دكتر احمدالسمان، رئيس‏ دانشگاه سوريه و وزير آموزش‏ و

پرورش‏ بود. من تحت نظارت وى نخستين كارهايم را در سنين نوجوانى به چاپ رساندم.

از دانشگاه سوريه با مدرك ليسانس‏ در ادبيات انگليسى فارغ‌التحصيل شدم. سپس‏

دوره‌ى فوق ليسانس‏ را در دانشگاه امريكايى بيروت ادامه دادم. بعد از آن در

دانشگاه لندن دوره‌ى دكترى ادبيات را پى گرفتم كه هنوز از رساله ام دفاع نكرده‌ام.

 اولين كتاب من عيناك قدرى (چشمانت سرنوشت من است) در 1963

منتشر شد. در سال 1969 با دكتر بشير الداعوق ازدواج كردم، او صاحب

 انتشارات  (دارالطليعه) و استاد دانشگاه و مدير سابق بانك است. ما

پسرى هفده ساله به نام حازم داريم. از چهار سال پيش‏ در پاريس‏

زندگى مى‌كنيم و به سبب جنگ ها و حوادث بيروت به اينجا آمده ايم."

 

غادة السمان با صراحتى كه دارد تابوها را در هم مى‌شكند و خود را با هويتى مستقل در سوريه به ثبت مى‌رساند، شعر او شعر آزادى‌ست:                    

 

  دوستت دارم

 اما نمى‌توانى مرا در بند كنى

 همچنان كه آبشار نتوانست

  همچنان كه درياچه و ابر نتوانستند

                           و بند آب نتوانست

 پس‏ مرا دوست بدار

              آنچنان كه هستم

  و در به بند كشيدن روح و نگاه من

                  مكوش‏!

   مرا بپذير آنچنان كه هستم  .     

 ------------------------------

 شعر او شعر خا لصى است و در تضاد كامل با فضاى مردسالارانه و ملوك‌الطوايفى، در شعر  او حركت و 

 ذهنيتى روشن را به عينه مشاهده مى‌كنى و »عشق را بر پايه ى مساوات  مى‌توانى  درك و لمس‏ كنى:

 

  آ ه مرو! ميا!

 نزديك مشو! دور منشين!

  كوچ مكن! به من مپيوند

  مرا تباه مكن! مرا خميده مساز

  ما بايد كه

        پرواز كنيم

              چون دو خط موازى

                           با هم

  كه به هم نمى‌پيوندند

  كه نيز از يكديگر دور نمى‌شوند

                       و عشق

                            همين است.

 

 

او زاده‌ى طوفان است و در بستر و شرايط اجتماعى و سياسى به سر مى‌برد كه جنگ و ويرانى دامن‌گستر است و اينجا خشونت به زبان و شعر او راه مى‌گشايد و"نه" مى‌گويد كه پاسخ محكمى به بى‌عدالتى‌ها و نابسامانى‌هاى آن جامعه است، از اين رو او يك سرآمد است:

 

 گواهى مى‌دهم بر خلاف باد

              بر روزگار دشمنى من با قلب...

  گواهى مى‌دهم به عشق

              بر ستاره‌اى در مدارهاى بيزارى...

 من در جايگاه انكار ايستاده ام

               در برابر كاسه ريگ هاى دوردست

               ميان "عدن"و "طنجه"

                            و اعلان مى‌كنم: "نه!"

   من در برابر زشتى

             تسليم نخواهم شد

 

-------------------------- 

   مى روى نان بخرى

            چون باز مى‌گردى

            دندان‌هايت را گم كرده‌اى

   مى‌روى آب بياورى

            چون باز مى‌گردى

            ترا با امعائت دار زده اند

   مى‌روى سيب بخرى

               چون با سيبى باز مى‌گردى

               زنت را گم مى‌كنى

               و او را پاره پاره پشت سر مى‌گذارى

               بر دروازه‌ى بيمارستانى كه باران آتش

                                      آن را ويران مى‌كند...

------------------------------

     و گواهى مى‌دهد بر ترس‏هايش‏:

  

    مباد كه به تو اعتماد كنم.

  آنگاه كه دستانم را فشر‌دى

                    ترسیدم

                      مبادا انگشتانم را بدزدى

   وچون بر د هانم بوسه  زدی

 

             دندان هايم را شمردم!

 فروغ فرخزاد:

 واین جهان پر ازصدای پاهای مردمی است

 که همچنان که تورا می بوسند

 در ذهن خود طناب دار تو را می بافند....

-----------------

                      دوستت دارم                                    

 اما نمى‌توانى مرا در بند كنى                        

همچنان كه آبشار نتوانست                                        

همچنان كه درياچه و ابر نتوانستند                        

                          و بند آب نتوانست                                         

پس‏ مرا دوست بدار                                      

              آنچنان كه هستم                                                       

و در به بند كشيدن روح و نگاه من                                

                        مكوش‏!                          

 مرا بپذير آنچنان كه هستم .                            

                                                برگرفته از مقالاتعبدالحسين فرزاد

 --------------------------------------

                               درباره عبدالحسين فرزاد       

               دربند كردن
ر نگين كمان  
عبدالحسين فرزاد
مترجم، پژوهشگر، منتقد
متولد۱۳۲۹ زاهدان
دكترى زبان و ادبيات فارسى از دانشگاه تهران
شاگردى در محضر اساتيدى چون دكتر عبدالحسين زرين كوب، دكتر شفيعى كدكنى، دكتر محجوب، دكتر جعفر شعار، دكتر ابوالقاسمى، دكتر مشكور و...
آثار چاپ شده كه بيش از بيست عنوان است كه برخى از آنها عبارتند ازدرباره نقد ادبى، منوچهرى، قرائت و درك مفاهيم متون عرفانى، المنهج فى الشعر
در بند كردن رنگين كمان (گزيده و ترجمه اشعار غاده  السمان)، آواى غژك (مجموعه شعر دكتر فرزاد)، شعر، زن وانقلاب (نوشته نزار قبانى)، رؤيا وكابوس
(شعر پوياى معاصر عرب)، ابديت، لحظه عشق (اشعار غاده السمان)
(فلسطين وشعر نوين عرب (ترجمه - با همكارى شهره باقرى)
 (  كتاب آماده چاپ:
(غزالانى در ميان خلايق (عاشقانه هاى كلاسيك عرب

 ترجمه را از دوران دانشجويي يعني سال ۱۳۴۷ شروع كرد.

• «زني عاشق در ميان دوات» سومين مجموعه شعر غادة السمان را ترجمه و منتشر كرده ايد، اين شاعر در ميان شاعران زن عرب چه جايگاهي دارد؟
•• غادة السمان، عين فروغ فرخزاد در شعر معاصر عرب به حساب مي آيد. با اين تفاوت كه او در رمان نويسي، جايگاهي در سطح رمان نويسان بزرگ عرب دارد و آثارش به پانزده زبان تا امروز ترجمه شده و جوايز متعددي را هم گرفته است.
• آقاي فرزاد، پس چرا شما رمانهاي غادة السمان را به فارسي ترجمه نمي كنيد؟
•• حالا، البته رمان «كابوس هاي بيروت» او را در دست ترجمه دارم اما چون خودم شديداً به شعرعلاقه دارم و خودم نيز شعر مي نويسم. بيشتر نيرويم را درراه ترجمه شعر صرف مي كنم و وقتي هم كه براي اولين بار شعري از اين شاعر خواندم احساس كردم با شاعري متفاوت روبرو شده ام.

 

 

 

 

 

                                                       یک غزل:

 

  

  چشم در راه دقایق یا اسیر لحظه ها

 

   باز با پایی برهنه در کویر لحظه ها

 

 

       گرچه لبخند است بر روی لبانم ، آ ینه

 

     خسته هستم از عبور دیر دیر لحظه ها

 

 

           درد من از حرف های نادرست سا یه هاست

 

     پهن کردم عقده را روی حصیر لحظه ها

 

 

      تیرگی احساس را هر شب شبیخون می زند

 

  عشق هم از بخت بد افتاده گیر لحظه ها.

 

  


 

نوشته شده توسط حمیدرضا میرزایی در سه شنبه بیست و ششم تیر 1386 ساعت 20:43 موضوع | لینک ثابت


" اي واي مادرم "

                                                        

                     {     روز مادر مبارک  }

 مادر باش می خواهم نفس بکشم٬اگررفتی ریه هایم رابا خود ببر

 

  پنج شنبه ۱۴/۴/۸۶ولادت حضرت زهرا(س) ٬روز زن ومادراست 

  باخود گفتم غزلي كه براي مادرم گفته ام را بنویسم 

     تا از نظرهاي شما خوبان بهره مند شوم،

     ناگهان به ياد منظومه ي  زيباي ..............

             " اي واي مادرم "        "   زنده ياد شهريار افتادم

       

                      همسفران رويايي!

باور كنيد هر وقت من اين شعر را مي خوانم بي اختياراشك روي صورتم جاده اي مي سازد.

----------------------------------------------------------------------------

  شكل گيري اين منظومه به قـلم جـناب آقاي زاهـدي دوست استاد  :

۱۳۳۱اتـفاق افـتاد ٬ هـمان روز در اداره به اين جانب مراجعـه کرد

   و با تاثـر فوق العـاده ی این خـبر شوم را اطلاع داد٬

 به اتـفاق به بـيمارستان هـزار تخـتخوابي مراجـعـه کرده و نعـش مادرشان را تحـويل -

    گـرفـته به قـم برده و به خاک سپـرديم.

   حـالـتي که از آن مـرگ به شهـريار دست داده در منظومه ی..........

                               "  اي واي مادرم "   نشان داده مي شود.

 

 

          قسمتي از اين قصيده ي زيبا :

  


آهسته باز از بغل پله‌ها گذشت
در فكر آش و سبزي بيمار خويش بود
اما گرفته دور و برش هاله‌اي سياه
او مرده است و باز پرستار حال ماست


در زندگي ما همه جا، وول مي‌خورد
هر كنج خانه صحنه‌اي از داستان اوست
در ختم خويش هم به سر و كار خويش بود
بيچاره مادرم


هر روز مي‌گذشت از اين زير پله‌ها
آهسته تا به هم نزد خواب ناز من
امروز هم گذشت
در باز و بسته شد


با پشت خم از اين بغل كوچه مي‌رود
چادر نماز فلفلي انداخته به سر
كفش چروك خورده و جوراب وصله‌دار
او فكر بچه‌هاست


هر جا شده هويج هم امروز مي خرد
بيچاره پيرزن٬ همه برف است كوچه‌ها
او از ميان كلفت و نوكر ز شهر خويش
آمد به جستجوي من و سرنوشت من


آمد چهار طفل دگر هم بزرگ كرد
آمد كه پيت نفت گرفته به زير بال
هر شب درآيد از در يك خانه ی فقير
روشن كند چراغ يكی عشق نيمه جان

........................

او را گذشته ايست ، سزاوار احترام :

تبريز ما ! بدور نماي قديم شهر

در ( باغ بيشه ) خانه مردي است باخدا
هر صحن و هر سراچه يكي دادگستري است
اينجا بداد ناله مظلوم ميرسند
اينجا كفيل خرج موكل بود وكيل
مزد و درآمدش همه صرف رفاه خلق
در ، باز و سفره ، پهن
بر سفره اش چه گرسنه ها سير ميشوند
يك زن مدير گردش اين چرخ و دستگاه


او مادر من است
........................

نه او نمرده است كه من زنده ام هنوز
او زنده است در غم و شعر و خيال من
ميراث شاعرانه ی من هرچه هست از اوست
كانون مهر و ماه مگر ميشود خموش؟
آن شيرزن بميرد ؟ او شهريار زاد


"هرگز نميرد آنكه دلش زنده شد به عشق"


او با ترانه هاي محلي كه مي سرود
با قصه هاي دلكش و زيبا كه ياد داشت
از عهد گاهواره كه بندش كشيد و بست
اعصاب من بساز و نوا كوك كرده بود


او شعر و نغمه در دل و جانم بخنده كاشت
وانگه باشكهاي خود آن كشته آب داد
لرزيد و برق زد بمن آن اهتزاز روح
وز اهتزاز روح گرفتم هواي ناز
تا ساختم براي خود از عشق عالمي


او پنجسال كرد پرستاري مريض
در اشك و خون نشست و پسر را نجات داد
اما پسر چه كرد براي تو ؟ هيچ ، هيچ
تنها مريضخانه ، باميد ديگران
يكروز هم خبر : كه بيا او تمام كرد .

........................

مادر بخواب خوش
منزل مباركت
آينده بود و قصه ی بي مادري من
ناگاه ضجه‌ي كه به هم زد سكوت مرگ
من مي‌دويدم از وسط قبرها برون
او بود و سر به ناله برآورده از مغاك


خود را به ضعف از پي من بازمي‌كشيد
ديوانه و رميده دويدم به ايستگاه
خود را به هم فشرده ‌خزيدم ميان جمع


ترسان ز پشت شيشه٬ در آخرين نگاه
باز آن سفيدپوش و همان كوشش و تلاش
چشمان نيمه باز :
از من جدا مشو


مي‌آمديم و كله من گيج و منگ بود
انگار جيوه در دل من آب مي‌كنند
پيچيده صحنه‌هاي زمين و زمان به هم
خاموش و خوفناك هم مي‌گريختند


مي‌گشت آسمان كه بکويد به مغز من
دنيا به پيش چشم گنهكار من سياه
وز هر شكاف ورخنه ی ماشين غريو باد
يك ناله ی ضعيف هم از پي ام دوان دوان


مي‌آمد و به مغز من آهسته مي‌خليد:
تنها شدي پسر


باز آمدم به خانه چه حالي! نگفتني
ديدم نشسته مثل هميشه كنار حوض


پيراهن پليد مرا باز شسته بود
انگار خنده كرد ولي دل‌شكسته بود
بردي مرا به خاك سپردي و آمدي ؟
تنها نمي‌گذارمت اي بينوا پسر
می‌خواستم به خنده درآيم ز اشتباه
اما خيال بود
“اي واي مادرم”

 


 

نوشته شده توسط حمیدرضا میرزایی در چهارشنبه سیزدهم تیر 1386 ساعت 12:27 موضوع | لینک ثابت


JavaScript Codes